Żyjemy w świecie, w którym każdy namawia, żeby kupić, a nikt nie wspomina, że najpierw trzeba na to zarobić.
Aby twoje dziecko potrafiło funkcjonować w tym świecie powinno posiąść wiedzę: co to właściwie są pieniądze i jak się z nimi obchodzić.

 Dr Barbara Arska-Karyłowska, wykładowca Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej:

  • Już trzyletnie dziecko można i należy uczyć, czym są pieniądze.
  • Trzeba pamiętać, że do 6-7 roku życia musimy to robić operując konkretem.

 

KILKULATEK I ŚWIAT PIENIĘDZY

UWAGA: kilkulatkowi trud zdobywania pieniędzy kojarzy się z naciskaniem guzików w bankomacie.
Ponadto, współczesne dziecko rzadko ma okazję obserwować rodziców podczas pracy.

  • Tłumacz dziecku: żeby coś mieć – trzeba to kupić, czyli zapłacić.
  • Tłumacz dziecku: aby zapłacić – trzeba mieć pieniądze, które wcześniej trzeba zarobić.
  • Pokazuj dziecku ludzi pracujących (np. na budowie, w sklepie, na poczcie) i tłumacz, że w ten sposób zarabiają.
  • Pokaż dziecku monety i banknoty – współczesne dziecko coraz rzadziej widzi same pieniądze i wydaje się jemu, że środkiem płatniczym jest plastikowa karta.
  • Przygotuj dziecku pudełeczko, do którego będzie zbierało pieniążki na zabawkę. Przy okazji wytłumacz, że na zabawkę, którą chce dostać natychmiast, ma ich za mało.
  • Już trzylatkowi można dawać coś w rodzaju kieszonkowego, 2-3 złote.
  • Podsuwaj dziecku różne możliwości: teraz masz tyle, że starczy ci na mydlane bańki. Jeśli poczekasz, uzbierasz więcej i kupisz piłkę. Wybierz.
  • Dziecko w tym wieku nie potrafi czekać zbyt długo – kieszonkowe powinno dostawać co kilka dni (tak, aby w miarę szybko mogło uzbierać na piłkę).
  • UWAGA: Dziecko uczy się w ten sposób odraczania gratyfikacji (wybiera większą nagrodę za jakiś czas zamiast mniejszej rzeczy natychmiast).
  • Badania wskazują, że umiejętność odraczania gratyfikacji ma większe znaczenie dla sukcesu życiowego niż inteligencja.

Ciekawostka na ten temat: Test Marshmallow. Zwykła pianka, a tyle zdziałała.

 

PRZEDSZKOLAK I ŚWIAT PIENIĘDZY

  • Naucz dziecko tego, jaka jest różnica między "chcę" i "potrzebuję":
    Proponowana zabawa w czasie wspólnych zakupów:

    Mama/ Tata: Co musimy mieć na śniadanie? Mleko? Musimy.
    Mama/ Tata: A lizaki? Niekoniecznie.

    Mama/ Tata: Jakie buty potrzebujesz, żeby było ci ciepło zimą?
    Mama/ Tata: Czy muszą być ocieplane? Muszą. A czy muszą świecić? Niekoniecznie. Bo od tego cieplej się nie zrobi.
  • Jeśli dziecko czegoś naprawdę pragnie, a ciebie na to nie stać – wyjaśnij dziecku czemu zabawki nie może mieć.
  • Jeśli dla dziecka jest to wielkie zmartwienie – porozmawiaj z nim o jego uczuciach. Wyjaśnij, że czasami komuś czegoś zazdrościmy i bywa nam smutno. Pomóż dziecku poradzić sobie z tymi trudnymi uczuciami.
  • Opowiedz dziecku o konsekwencjach różnych wyborów:
    Np.: Jeśli rodzic ma zarobić na drogą zabawkę, to będzie musiał wracać do domu później, a kłaść je będzie babcia czy niania. Nie będzie czasu na przytulanie się czy wspólne czytanie książeczek.

 

UCZEŃ PODSTAWÓWKI I ŚWIAT PIENIĘDZY

  • W tym wieku dziecko zazwyczaj dostaje kieszonkowe i w coraz większym stopniu decyduje na co je wydać.
  • Podczas coraz bardziej samodzielnych zakupów dziecko będzie popełniać błędy. Dzięki temu ma szansę nauczyć się, że jeśli wyda pieniądze od razu, może tego żałować.
  • Kieszonkowe to pieniądze, które dziecko powinno dostawać bezwarunkowo.
  • Wypłaty kieszonkowego nie należy uzależniać od dobrego zachowania. Może to doprowadzić do ukrywania prawdziwych emocji (dziecko będzie miłe, nawet jeśli tego nie czuje, albo ukryje coś, o czym powinieneś wiedzieć, bo będzie miało świadomość, że inaczej nie dostanie pieniędzy).
  • Stała wypłata jest dla dziecka dowodem zaufania dorosłych – nie musi za każdym razem prosić o pieniądze i uzasadniać, na co mu są potrzebne.
  • Wysokość kieszonkowego powinna być uzależniona od możliwości finansowych, potrzeb dziecka i tego, ile dostają koledzy.
  • Określ obszar rzeczy, których kupowanie jest zakazane – alkohol, papierosy, narkotyki, broń.

 

GIMNAZJALISTA I ŚWIAT PIENIĘDZY

  • Załóż dziecku konto – przede wszystkim po to, aby pokazać czym jest bank i jak funkcjonuje karta kredytowa.
  • Przekaż dziecku podstawową zasadę: karty można użyć tylko pod warunkiem, że ma się pieniądze na spłatę.
  • Pokaż dziecku, że jeżeli zrobi debet i spłaci go od razu, odsetek nie będzie. A jeśli spłaci tylko część – narosną odsetki i straci na tym.
  • Jeśli dziecko uważa, że ma za mało kieszonkowego – może zacząć zarabiać.
  • Zarabianie za pomoc w domu – umów się z dzieckiem, które czynności są jego obowiązkiem, a które będą dodatkową pracą (np. skoszenie trawnika, umycie samochodu).
  • Nie płać dziecku za czynność, która sprawia mu przyjemność – to zabija motywację.
  • Nie płać dziecku za naukę, dobre stopnie, świadectwo z wyróżnieniem, itp. Wiedza powinna pozostać wartością samą w sobie.
  • Pozwól dziecku na odsprzedawanie swoich rzeczy kolegom – to dobra okazja do rozmowy o przedsiębiorczości i podatkach.
     

NIE PŁAĆ DZIECKU ZA DOBRE STOPNIE,
ALE ŚWIĘTUJ JEGO SUKCES RAZEM Z NIM

 

WEDŁUG BADAŃ IPSOS W 2010 roku polskie dzieci:
– w wieku 7-10 lat dostawały miesięcznie średnio 42,03 złote;
– w wieku 11-14 lat dostawały miesięcznie średnio 43,23 złote;
– starsze dostawały miesięcznie średnio 82,25 złotych.

 

Materiał opracowany na podstawie artykułu: "Wychowanie: jak nauczyć dzieci posługiwania się pieniędzmi" opublikowanego w Poradniku Psychologicznym Polityki Ja My Oni 01/2015.